Gevelsteen met het wapen van RIGA
Oudezijds Voorburgwal 14, Amsterdam
Deze gevelsteen toont het wapen van de destijds Russische stad Riga, nu de hoofdstad van het huidige Letland. Hoewel de steen het wapen van Riga voorstelt, wordt zij doorgaans ‘Leeuwenburg’ of het ‘Wapen van Leiden’ genoemd. De steen (formaat: 54x 60cm) wordt geflankeerd door twee fraai gehakte leeuwenkoppen op de hoekstenen in het fries van de gevel. Het pand is kort voor 1600 gebouwd voor de weduwe Hendrickje Hendriksdochter. Zij was in 1566 getrouwd met de houthandelaar en koopman Wessel Rijckszoon. Deze onderhield handelscontacten met Riga. In 1604 trouwde zijn oudste dochter met een koopman uit die stad.
De gevelsteen in de oude kleurstelling.
De officiële beschrijving van het wapen luidt: ‘Een leeuwenkop van goud in een open poort met twee torens in rood met zwarte voegen, boven de poort twee zwarte gekruiste sleutels met daarboven een gouden kruis’.
Het wapen stelt een burcht voor en de leeuwenkop staat voor de moed van de inwoners van Riga, de Rigenzers. De sleutels staan symbool voor de toegang tot de Sont (een recht verkregen van de koning van Denemarken). Het Sont is een zeestraat tussen Denemarken en Zweden die de Noordzee verbindt met de Oostzee.
Het (Johanieter)kruis, boven de sleutels, is van de Johannieter Orde. Deze orde heeft het gebied, na een kruistocht, gekerstend en de moerassen daar drooggelegd, een belangrijke stap in de strijd tegen de muggen die malaria verspreidden.
De geveltop werd in de achttiende eeuw geheel vervangen. In de jaren 1920 werd het pand onbewoonbaar verklaard. Het zeer bouwvallige pand werd in 1929 opgekocht door de Vereniging Hendrick de Keyser. Bij een restauratie in 1940/43, door door Jan de Meijer, werd het pand teruggebracht naar de situatie van rond 1600 en werd de tuitgevel vervangen door een trapgevel. Ook de houten onderpui kon aan de hand van oude bouwsporen in de oorspronkelijke vorm hersteld worden.
De steen is na 2010 in de huidige kleurstelling geschilderd. De gevelsteen D 3 OOST INDIESVAERIS, werd in 1943 in de zijgevel van dit pand, aan de Oudezijds Armsteeg, ingemetseld en is afkomstig van het in 1925 afgebrande huis Bethaniëndwarsstraat 21.
___________________________
Tekst: Onno Boers



