Gevelstenen met Sint Jacob en Sint Andries
Nieuwmarkt 77, Amsterdam
Boven de ingang van gebouw Flesseman zijn kopieën (beiden formaat: 50x 73cm) ingemetseld van twee stenen die hier, op min of meer dezelfde locatie, al in de zeventiende eeuw ‘uithingen’. De stenen zaten in de gevel van het vroeg 17e- eeuwse dubbelpand Nieuwmarkt 19- 21. Deze panden werd in, of kort na, 1615 voor de kleermaker Hans Gerritsz. gebouwd. In 1926 werden de panden afgebroken.
Nieuwmarkt no. 17, 19, 21, 23. Foto van onbekende maker uit ca. maart 1921. © Stadsarchief Amsterdam
De originele gevelstenen met Sint Andries en Sint Jacobus zitten tegenwoordig in de gevelstenenmuur in de Sint Luciënsteeg. De stenen worden toegeschreven aan de bouwmeester/ beeldhouwer Hendrick de Keijser (1565- 1621). In het oorspronkelijke huis met Sint Andries in de gevel woonde in de zeventiende eeuw de schilder Bartholomeus van der Helst.
De steen met Sint Jacob.
De linker- steen toont Sint Jacob als pelgrim. Op zijn hoed en zijn tas zijn schelpen bevestigd, aan zijn staf hangt een drinkfles/ kalebas. Links op de achtergrond is zijn onthoofding in beeld gebracht.
De rechter- steen met Sint Andrea toont de Christelijke heilge, die voor een, van ruwe stammen gemaakt, kruis staat. Links op de achtergrond is de marteldood van de heilige in beeld gebracht. Het zogenaamde Andreas- kruis is 60 graden bij 120 graden. Andries wilde zich niet meten met Jezus die aan een ‘recht’ kruis moest hangen. Andrieskruisen werden rond 1450 populair in Amsterdam omdat ze voorkwamen in het wapen van de Bourgondiërs die Heer van Amstelland waren geworden. De Amsterdamse kruisen op het stadswapen zijn 90 bij 90 graden en zijn dus geen Andrieskruisen.
___________________________
Tekst: Onno Boers




