De eigenaar/ bewoner van Dirk van Hasseltssteeg no. 53 was kennelijk zo enthousiast over de opknapbeurt van de gevelsteen IN ELIAS in de gevel van zijn buurman op nr. 51 dat hij de VVAG benaderde met het verzoek zijn gevelsteen (formaat: 60x 42cm) ook op te laten knappen. De restauratie en polychromering werd daarop in augustus 2009 uitgevoerd door Wil Abels.

Het fijn gedetailleerde reliëf met daarop afgebeeld de Christelijke heilige Sint Willibrord van Utrecht, was, onder een dikke laag Bentheimkleurige verf, goed bewaard gebleven. Slechts aan de onderrand met de tekst waren wat kleine beschadigingen.

Deze steen in de Dirk van Hasseltssteeg is een exacte kopie, maar dan in spiegelbeeld van een gravure van Cornelis Abrahamsz. Bloemaert II (1603- 1692) uit plm. 1630/ 40. Als voorbeeld voor de polychromering van de steen werd een schilderij, met een gelijke afbeelding, uit een boek over de Sint Jansprocessie in Laren gebruikt.

Van Lennep en Ter Gouw beschrijven de steen alsvolgt: ‘Willebrordus wordt afgebeeld in bisschoppelijk gewaad met een groot crucifix in de rechterhand en de Domkerk op de linker. Nevens hem een wijnvat, een fles en een opspringende bron of een put’.

Het crucifix doelt op zijn geloofsprediking hier te lande, en de Domkerk op de stichting van de kerk in Utrecht, de overige voorwerpen op de mirakelen door hem verricht. Het vat herinnert aan hoe hij eens in een klooster kwam, waar de arme monniken niets meer te drinken hadden; waarop hij zijn staf in een ledig vat stekende, dit van wijn liet overlopen.

De fles herinnert hoe hij eens een aantal gezellen uit zijn fles liet drinken terwijl die altijd vol lekkere wijn bleef. De opspringende bron herinnert de bijzondere gave die hij bezat, om de mensen van gratis van goed drinkwater te voorzien. Men weet dat de put in Heiloo naar hem genoemd is en aan het water daarvan nog steeds een wonderbaarlijk geneeskracht wordt toegeschreven.

Zijn afbeelding wordt nog op tal van gevelstenen gevonden; vele zijn van wijnhuizen afkomstig; want juist omdat vat en fles zijn attributen zijn, was hij zeer gezocht bij herbergiers’. Het kan dus zijn dat in dit pand een herberg zat, maar hier kunnen we tot nu toe nog geen uitsluitsel geven. In diverse koopaktes wordt wel gesproken over ‘Sint Willibrordus in de gevel’, maar geven deze verder geen achterliggende informatie over het pand.

Clemens Willibrord, meestal kortweg Willibrord of Willibrordus genoemd, was een Engelse monnik die hier in 690 aan land kwam (ongeveer waar nu Katwijk ligt) met als doel het christendom te verspreiden onder de heidense Friezen. Dat was nog niet eenvoudig. Veel van de kerken die Willibrord stichtte, werden door de Friezen geplunderd en in brand gestoken.

Een Frankische vorst had in 630 in Utrecht een kerkje laten bouwen op de plaats waar nu de Dom staat, maar ook dat was door Friezen verwoest. In 696 vestigde Willibrord zich in Utrecht. Daar herbouwde hij het verwoeste kerkje en gaf hij opdracht tot de stichting van de Domkerk.

Over Willibrord zijn veel legenden bekend. Een daarvan vertelt over de wonderbaarlijke wijnvermeerdering, waar op deze gevelsteen naar verwezen wordt. Toen Willibrord in een wijnkelder van een klooster bemerkte dat de voorraad nog maar uit één vat met een bodempje wijn bestond, stak hij zijn staf in het vat en sprak een bede uit. In de nacht begon de wijn zo veel meer te worden dat het vat ervan overliep.

Hoger in de gevel van ditzelfde pand zit een gevelsteen met een vogel met gespreide vleugels en poten. Op de onderrand staat D W P, letters waarvan de betekenis vooralsnog onbekend is.

Vaak wordt deze vogel aangezien voor een adelaar. Waarschijnlijk stelt de vogel een zogeheten feniks of feuniks voor. Dit pand is diverse malen verbrand. Een feniks is een fabeldier uit de Griekse mythologie. De Grieken geloofden dat de feniks in staat was steeds na zijn verbranding weer opnieuw uit zijn eigen as herboren te worden. Het christelijk geloof zag in de feniks het symbool van de herrijzenis.

___________________________

Tekst: Onno Boers