De vroegste, en enige, vermelding van de huisnaam ’T Huijs te Benthem’ op de Kloveniersburgwal komt voor in de ondertrouwaankondiging van Nanning Jansz en Neeltgen Gerrijts, gedateerd 17 mei 1586. Nanning Jansz, hij gaf als beroep smid op, was de zoon van Jan Nanningsz en Jantgen Pieters.

Kennelijk woonde het gezin al in het pand, als op 13 januari 1587 Jan Nanningsz, ook hij was smid, het pand koopt. In deze koop/ verkoopakte wordt geen huisnaam genoemd. Als omschrijving luidt het: “een huis en erf aan de Oudezijds Vest (= de Kloveniersburgwal) op de noordhoek van de Bethanienstraat”. Ook in latere koop/ verkoopaktes (1596, 1683, 1691) wordt geen huisnaam vermeld; de omschrijving van de ligging van het pand op de Kloveniersburgwal op de hoek van de Bethanienstraat is kennelijk duidelijk genoeg.

Het huidige pand Kloveniersburgwal 28 is een drie vensters brede gevel met boven de 19e eeuwse winkelpui drie woonverdiepingen, bekroond door een, rijk gedecoreerde ingezwenkte klokgevel. De klokgevel heeft weelderige natuurstenen aanzetvoluten met opgaand bladmotief en een prachtige gebeeldhouwde kuif, alles in de toen gangbare rococostijl. Onder de aanzetvoluten is de gevel ANNO 1768 gedateerd. Het valt aan te nemen dat bij de (ver)bouw(ing) van dit pand in 1768 de gevelsteen met het gezicht op het kasteel van Bentheim naar de zijgevel aan de Bethaniënstraat is verplaatst.

In het Gevelstenen Schetsboek van Suasso (1875) wordt de gevelsteen beschreven en afgebeeld op pag. 163, met als adres: ‘Kloveniersburgwal, in de zijgevel in de Bethanienstraat’. De gevelsteen krijgt eind 19e eeuw een eigen huisnummer (nr. 43) in de Bethanienstraat als winkel en bovenliggende woningen gescheiden worden en de woningen een eigen ingang in de zijgevel krijgen. De samenstellers van de Noord Hollandsche Oudheden (1903) en de Monumentenlijst (1928) hebben de gevelsteen over het hoofd gezien.

‘Gezicht op het kasteel Bentheim’, tekening van Anthonie Waterloo (1619- 1690).
© Rijksmuseum Amsterdam

De gevelsteen (formaat: 60x 80cm) geeft ons een gezicht vanuit het zuiden op het kasteel van Bentheim, oostelijk van Oldenzaal, net over de Duitse grens. Links staat de Batterijtoren als onderdeel van de kasteelmuur met de overdekte weergang. De hoge vierkante toren achter deze muur is de Bergfried of kruittoren, het oudste gedeelte van het kasteel. Het grondvlak van deze toren is 14x 14 meter, de grootste hoogte 30 meter en de gemiddelde muurdikte is 5,50 meter. Rechts is de Benedenpoort te onderscheiden, nog in de middeleeuwse vorm. Eind 17e eeuw kreeg deze poort de classicistische vorm die we er nu nog aantreffen. Het kleine poortje schuin ervoor is een, niet meer bestaande doorgang in de al lang geleden afgebroken buitenste omwalling van het kasteel.

De boom rechts is de z.g. Gerichtslinde. Onder deze boom werden ooit de minder ernstige misdrijven berecht, zware misdaden werden in het poortgebouw behandeld. Wat om raadselachtige reden ontbreekt op de steen is de hoge, slanke toren van de Katharinenkapel, die wel goed te zien is op de zeer gedetailleerde gevelsteen T Kasteel van Bentem in de Sint Jacobsstraat 40. Waarschijnlijk is voor ‘onze’ steen aan de Bethaniënstraat een mindere soort natuursteen gebruikt; het oppervlak was erg aangetast en een ondeskundige schilderbuurt in 2003 heeft veel detailverlies opgeleverd.

Gelukkig kon in juni 2017 Wil Abels, in opdracht van de eigenaar van het pand, de verkeerde verflagen verwijderen en het kasteel, ondanks het aangetaste oppervlak, weer ‘zichtbaar’ maken.

___________________________