Gevelsteen FORTUNA REIKT HAAR DE HAND
Warmoesstraat 163, Amsterdam
De gevelsteen is in 1935, in opdracht van de Staatsloterij, gehakt door beeldhouwer Jan Schultsz (1887- 1945). Vrouwe Fortuna staat hier op het strand, naast een wereldbol. Ze is gevleugeld, houdt een palmtak vast en draagt een rad van fortuin in de andere hand. Met wapperende draperieën laat zij zich door de wisselvallige wind meevoeren.
Het pand in de Warmoesstraat is uit de derde kwart van de 18e eeuw. De klokvormige top heeft zandstenen onderdelen. In dit pand was in de twintigste eeuw een kantoor van de Staatsloterij gevestigd. Een buurtbewoner herinnert zich de massa mensen die in de jaren ’50 in de rij stond om hier een lot te kopen en de teleurstelling als zij na drie uur wachten te horen kregen dat de loten waren uitverkocht.
Fortvna, prent gemaakt in 1541 door Hans Sebald Beham uit Frankfurt am Main. © Rijksmuseum Amsterdam
Fortuna is de klassieke godin van het wisselvallige Geluk. In de beeldende kunst wordt ze vaak uitgebeeld als een naakte vrouw op een bol. De bol geeft de instabiliteit van het geluk aan.
De beeldhouwer heeft zijn Fortuna tot in details gekopieerd van een gravure van Hans Sebald Beham uit 1541. De kleine aanpassingen bestaan eruit dat van de bol een wereldbol is gemaakt. Ook is het scheepje naar de rechterzijde verhuisd en is het stadsgezicht geschrapt.
Er zijn zes gevelstenen met vrouwe Fortuna in Amsterdam maar dit is wel de meest complexe. Op alle andere stenen staat ze spaarzaam gekleed op de wereldbol; een enkele keer met een wegzeilend schip zoals hier.
J. Schultsz heeft vaker in Amsterdam gewerkt. Het grote reliëf met een hulk uit het zegel van Amsterdam aan de Munttoren is ook van zijn hand (1939) en hij heeft ook de acht gevelstenen met vervoermiddelen gemaakt voor het Parkhotel, Hobbemastraat no. 9.
In 2023 heeft Wil Abels de steen gepolychromeerd.
___________________________
Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist



