Gevelsteen INDIN OSTIN DIS VARDER
Tweede Rozendwarsstraat 21, Amsterdam
De ligging van het pand op de hoek van de Rozenstraat en de Tweede Rozendwarsstraat kan een reden zijn dat in geen van de koop/ verkoopaktes een huisnaam genoemd wordt. De omschrijving ‘Rozenstraat, noordzijde, op de oosterhoek van de Rozendwarsstraat’ (ook wel Rozemarijnstraat genaamd) was kennelijk voldoende.
In 1640 koopt ene Jan Jansz, vettewariër van beroep, het erf op de hoek van de Rozenstraat. Een vettewariër is een handelaar in vette waren, olie, vetten, kaarsen, etc. Jan Jansz was zoals bleek uit de doopakte van een van zijn kinderen, voorheen varensman en op de gevelsteen in het, waarschijnlijk door hem gebouwde pand, liet hij zich afbeelden als een trotse Oost-Indiëvaarder, zijn vorige functie.
Via ingewikkelde verervingen, boedelscheidingen en koop en verkoop, wordt in 1773 ene Arnoldus Mortier eigenaar voor een bedrag van fl. 4800.-. Ook in deze koop/ verkoopakte wordt geen huisnaam genoemd. Mortier moet precario betalen voor een regenbak in de stoep en een pothuis langs de zijgevel.
Gravure van een staande officier met wandelstok, Salomon Savery (1630- 1665). © Rijksmuseum Amsterdam
De steen in 2011, vlak na restauratie door Wil Abels.
Het originele 18e- eeuwse hoekpand werd in 1933 afgebroken en vervangen door een z.g. Van Houtenpand, de klokgevel werd hergebruikt voor Bloemstraat 63 en de gevelsteen kreeg, om onduidelijke redenen, een plek in de zijgevel aan de 2de Rozendwarsstraat.
Kennelijk was in de loop der jaren de tekst op de onderrand van de gevelsteen door dikke verflagen onleesbaar geworden want Suasso beschrijft de steen in zijn Schetsboek (1875) als vermoedelijk een krijgsman en vermeldt geen onderschrift. De Noord Hollandsche Oudheden (1903) vermeldt de steen als een man in vroeg 17de-eeuws kostuum en noemt als onderschrift: DE JONGE GRAAF. Alings neemt de omschrijving van de N H Oudheden over en ook de tekst De Jonge Graaf. Op een gedateerde foto (1961) in de collectie van de VVAG zijn de dikke verflagen weggekrabd en is het onderschrift IN DIN OSTINDIS VARDER duidelijk leesbaar. In 2011 heeft restaurateur Wil Abels in opdracht van de VVAG de steen gerestaureerd en gepolychromeerd.
Een recente ontdekking is, dat de maker van de steen een gravure met als titel ‘Staande officier met wandelstok’ van Salomon Savery uit 1630- 1665, als voorbeeld voor de afbeelding op de steen heeft gebruikt. Op deze gravure , in de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam, zien we een officier, van voren gezien, met in zijn linkerhand een wandelstok. Op de achtergrond een brandende kerk en figuren. De prent maakt deel uit van een tiendelige serie met voorstellingen van gewapende officieren en soldaten, gekleed volgens de Nederlandse mode ca. 1625-1635.
___________________________
Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist
Huisonderzoek: Hans Brandenburg




