Gevelsteen DE 3 SUIJCKERBRODEN
Suikerbakkerssteeg zn, Amsterdam

In de Suikerbakkerssteeg, zit een gevelsteen (formaat: 60x 90cm) in de vorm van een liggend ovaal. Op het door een forse profiellijst omsloten middenvlak staan drie suikerbroden. Langs de onderrand van de gevelsteen zit een lint met de tekst DE 3 SUIJCKERBRODEN. De steen is in 2026 door Wil Abels gerestaureerd en gepolychromeerd. Uit deze restauratie bleek dat de steen van Belgisch hardsteen gemaakt was.


De steen vóór en na restauratie.
Een kegel waarin een suikerbrood werd gemaakt.
© London Museum Docklands
Na de alteratie van 1578, toen Amsterdam overging van het katholicisme naar het protestantisme werd het uit 1432 daterende Sint Geertruidenklooster (ook wel Maagdendaal genoemd), gelegen tussen de Nieuwezijds Voorburgwal en de Nieuwendijk, gesloten en kreeg het gebouw een andere functie. Zo kwam er in de kapel van het voormalige klooster de suikerraffinaderij 'De drie Suykerbrooden'. Deze suikerbakkerij, een bedrijf/ fabriek waar men ruwe suiker uit de koloniën zuiverde en tot harde 'suikerbroden' verwerkte, verhuisde in 1737 naar de Lauriergracht.
De steen is uit de eerste helft van de achttiende eeuw. Tot de bouw van het hotel zat de steen hoog in de zijgevel van drukkerij 'Het Kasteel van Aemstel', om de hoek aan de Nieuwe Nieuwstraat. De muur waar deze steen nu in is ingemetseld, is feitelijk de achtergevel van het aan de Nieuwezijds Voorburgwal gelegen INK- hotel.
Een suikerbrood was vroeger, naast een wit brood met suiker en vaak ook kaneel, ook de benaming voor een harde puntzak of kegel van ongeveer vijf kilo pure suiker. Ruwe suiker (vaak uit rietsuiker) werd gekookt tot een vloeibare brij van ongeveer 70 graden. Deze vloeibare, hete suikermassa werd in een aardewerken of metalen, onderstebovende hangende, kegelvorm gegoten met een klein gaatje aan de onderkant. Het kristalliseren en uitharden van de suikermassa kon soms urenlang tot wekenlang duren. De overtollige bruine stroop (melasse) liep via het gaatje aan de punt van de kegel naar buiten en werd weer gebruikt voor andere doeleinden. Om de suiker witter te maken, legde men natte klei op de bovenkant van de kegel. Het water van de klei zakte door de suiker heen en nam de laatste vieze, bruine resten mee. Na het drogen haalde men de harde kegel uit de vorm. Winkeliers moesten er met een speciaal zwaard of een beitel stukken af hakken voor de klant.
___________________________
Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist
Foto gevelsteen na restauratie: Wil Abels


