Gevelsteen met een fortuna
Smaksteeg zn, Amsterdam
Begin 2026 werd deze steen, met daarop een zogenaamde Fortuna, ingemetseld in een zijmuur van de nieuwbouw van het Renaissance- hotel aan het Kattengat. Hierbij is zoveel mogelijk rekening gehouden met de kadastraal historische plek waar het afgebroken pand waarin de gevelsteen in heeft gezeten, te weten Smaksteeg 11, heeft gestaan.
De Smaksteeg gezien vanaf de Nieuwendijk naar de ronde Lutherse Kerk aan het Singel. De paarse stip geeft het originele pand met de gevelsteen aan. Ongedateerde foto van onbekende maker. © Stadsarchief Amsterdam
Over de steen is nog niet veel bekend. Jonkheer Suasso heeft de steen echter wel opgetekend in zijn schetsboek uit 1874/ 75, en beschrijft de steen als: ‘Bas-relief boven de eerste verdieping/ eene naakte vrouw boven een kloot/ de fortuin’.
‘Vrouwe Fortuna’ op een wereldbol is een klassieke allegorische voorstelling van de Romeinse godin van het geluk en toeval, Zij wordt vaak afgebeeld als een (half)naakte vrouw die balanceert op een wereldbol. Als een extra teken wordt soms met een zeil of rad toegevoegd. De wereldbol onder haar voeten benadrukt de instabiliteit en onvoorspelbaarheid van geluk, dat snel kan keren, vergelijkbaar met de wind.
___________________________
Tekst: Pancras van der Vlist