Op deze gevelsteen (formaat: 45x 95cm) zien we de glaswerker bezig in zijn werkplaats. Aan de tafel is hij bezig met een plaat vlakglas, zoals er in de kist achter hem staan. Dit vlakglas verkreeg men door een prop gloeiende glasspecie eerst tot een bol te blazen, die vervolgens met een slingerbeweging tot een cylinder van ruim 1 meter werd uitgerekt. Nadat deze was opengeknipt kon het glas worden platgestreken. Op de stellage aan de muur staan glasschijven en ook de grote krat bevat glasschijven, ontstaan door het ronddraaien van een gloeiende bol glasspecie waardoor een ronde schijf ontstond waaruit men kleinere ruitjes kon snijden.

Daarboven zit een tekststeen (ook formaat: 45x 95cm) met de volgende inscriptie: BENEYT NIEMANS PROFFYT / LAAT ELLECK OP HOOPEN BOUWE / WANT OF GY HET SCHOON BENYT / HET FERTUYN SAL SIJN LOOP HOUWE. In het huidig Nederlands staat hier: ‘Misgun niemand zijn profijt (winst)/ Laat iedereen op hoop bouwen/ Want of je het nu mooi vindt (of wie het je ook misgunt)/ Het lot (fortuin} zal zijn eigen gang gaan’.

Uit het kohier van de 200ste penning (1631) blijkt dat de weduwe van Jan Willemsz, in leven glazenmaker, in de Moddermolensteeg woonde. Hieruit kunnen we opmaken dat deze Jan Willemsz al voor 1631 hier zijn beroep uitoefende en de gevelsteen met het interieur van zijn werkplaats heeft laten plaatsen.

Uit latere koop/ verkoopaktes blijkt dat het pand waar waarschijnlijk op de begane grond de glazenmakers werkplaats was gevestigd, voornamelijk als beleggingspand werd aangekocht. Zo verkoopt in 1661 ene Nicolaas Duijsentdaelders, beroep advocaat, het pand. De nieuwe eigenaar, tabakshandelaar Hendrik Croesen verkoopt al twee jaar later het pand. De erven van de nieuwe eigenaar, Jacob del Monte verkopen in 1685 voor slechts fl. 925.- het pand en makelaar Benjamin de Jong wordt de volgende eigenaar.

Het is in 1723 dat een glazenmaker weer eigenaar van het pand wordt. Het is Floris Kel en waarschijnlijk heeft hij de voorgevel met behoud van de gevelsteen verbouwd en tussen de vensters van de tweede en derde verdieping de grote spreuksteen laten aanbrengen en hoger in de gevel een eenvoudig cartouche met Ao 1724. In alle literatuur wordt het jaartal 1721 genoemd maar op een tekening van Misset is duidelijk 1724 aangegeven.

In 1738 verkoopt Floris Kel het pand en in de koop/verkoopakte wordt de Glazenmakers winkel in de gevel genoemd. Dit is de eerste en enige keer dat deze huisnaam genoemd wordt. In de loop van de 18de eeuw wisselde het pand een paar keer van eigenaar, beroepen werden niet genoemd, maar in 1775 koopt Jannetje Koopman, de weduwe van de glazenmaker en schilder Rudolph Huijzer het pand waarin zeer waarschijnlijk de glazenmaker werkplaats nog steeds aanwezig was. Na haar dood verkopen de erven in 1786 het pand. Of het glazenmakers bedrijf hierna nog in het pand gevestigd bleef is niet bekend.

De gevelsteen in 2007.

Wanneer het pand in de Moddermolensteeg nr. 1 is afgebroken is niet bekend maar in de Voorlopige Monumentenlijst (1928) wordt het niet meer genoemd. In het decembernummer van het maandblad Amstelodamum (1940) signaleert M. Boas de gevelsteen, de tekststeen en het jaartalsteentje in de voorgevel van een inpandig huisje achter de Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middenlaan, te bereiken via een gang naast de schouwburg.

In 1946 beschrijft Alings ze daar nog (maandblad Amstelodamum 1946). Wanneer dit pandje afgebroken is en de stenen zijn gaan zwerven is niet bekend, maar in Maandblad Amstelodamum 1953 signaleert Alings de steen bij een antiquair in de Nieuwe Spiegelstraat, de tekststeen trof hij aan, ingemetseld in de hal van de vm. Hollandsche Schouwburg. Het jaartalsteentje Ao 1724 is kennelijk zoekgeraakt. Uiteindelijk zijn de gevelsteen en de tekststeen bij Monumentenzorg terechtgekomen en werden ze in 1989, op initiatief van dhr. Nico Stibbe en in overleg met de architect, ingemetseld in de nieuwbouw van Sint Antoniesbreestraat 140, in de onderdoorgang naar het woningbouwcomplex ‘Pentagon’. De Moddermolensteeg liep ongeveer op de plek van de huidige onderdoorgang. In verband met de aanleg van de metro in de jaren 1970 werd alle verdere bebouwing van de Moddermolensteeg gesloopt.

De met graffiti bespoten muur en gevelsteen.

In 2019 heeft Wil Abels beide stenen op sublieme wijze gerestaureerd en weer ‘in kleur gezet’. Helaas wordt de muur, waarin de gevelsteen en de tekststeen zijn gemetseld, vaak met graffiti bespoten. Daarnaast werden er ook regelmatig niet makkelijk loslatende stickers op de gevelsteen geplakt. Wil is ondertussen (anno 2026) al drie keer teruggeweest om de stenen te herstellen. Hij had een plaat onbreekbaar polycarbonaat over de steen gemonteerd, maar deze is ondertussen ook volgespoten. De tekststeen erboven is nu helaas ook al weer beklad…

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist
Huisonderzoek: Hans Brandenburg