Gevelsteen met een zwaan

Singel 83- 85 (gevelzijde Lijnbaanssteeg), Amsterdam

In de gevel aan de Lijnbaanssteeg zit een steen (formaat: 80x 195cm) met een zwemmende zwaan tussen hoge rietpluimen. In de Singelzijde van de gevel zitten twee stenen met ANNO en 1652.

In 1651 kocht Nicolaas de Swaen, een uit Rotterdam afkomstige kruidenier en kruidkundige, een erf met drie woningen op deze plek. Hij verbouwde de drie panden tot een dubbel woonhuis onder één dak. Het huis had in de 17de eeuw meerdere namen. Het was bekend als ‘De Lontsche Cay’, ‘Het Oude Veerhuis’ en ‘De Swaen’. Het oude veerhuis De Swaen, diende oorspronkelijk als een café of overnachtingsplaats waar men kon wachten totdat men werd overgezet met een veerboot naar de haven.  Vanaf omstreeks 1915 wordt het pand geëxploiteerd als hotel.

Het pand De Swaen is een opmerkelijk hoekhuis. De drie voorgaande panden stonden in de 16de eeuw pal naast de stadsmuur. De voorgevel met ingang was daarom naar de Lijnbaanssteeg gekeerd. Het huis dat Nicolaas de Swaen in 1652 liet bouwen, bleef in dezelfde richting. De nok liep dus evenwijdig aan de gracht. Het woongedeelte bevond zich op de begane grond en op de eerste verdieping. Daarboven deed dienst als opslagruimten. Zowel de gevel aan de Singelzijde als die aan de Lijnbaanssteeg staan ‘op vlucht’, naar voren overhellend. De eikenhouten onderpui op de hoek Singel-Lijnbaanssteeg dateert nog van omstreeks 1600. Ook in het interieur van het pand zijn nog bouwonderdelen aanwezig uit de eerste bouwfase.

___________________________

Tekst: Onno Boers