Gevelsteen met een kuipersdissel
Singel 75, Amsterdam
Deze gevelsteen (formaat: 55x 50cm) wordt al in 1658 genoemd bij de verkoop van het huis door Frans Fransz, kuiper van beroep. Enkele jaren daarvoor, in 1652, was de bouw van het huis begonnen, zo blijkt uit de verpondingskohieren 1653- 1655.
In 1658 wordt het pand in de koop/ verkoopakte omschreven als: ‘huis en erf, tussen de Lijnbaanssteeg en Korsjespoortbrug, waar de Oude Veer was, en tegenwoordig ‘de Cuypersbaers’ in de gevel staat’. Dit is een verschrijving van de klerk, in latere aktes staat ‘de Kuipersbaas”. Koper in 1658 wordt Paulus van der Voort, koopman van beroep, voor een bedrag van 5450 guldens. Ook in latere koop/ verkoopaktes (1720- 1721- 1722- 1785) wordt de huisnaam ‘de Kuipersbaas’ genoemd.
Één van de kleurstellingen die de steen over de jaren heeft gehad. Deze foto dateert uit 2010.
Uit de verpondingskohieren (1659- 1723) blijkt dat het aanslagbedrag van ruim 28 guldens verhoogd werd tot ruim 37 guldens. Dit kan wijzen op een verbouw c.q. nieuwbouw van het pand, ook de twee stenen ANNO en 1723 wijzen hierop. De oude gevelsteen ‘de Kuipersbaas’ bleef gehandhaafd en kreeg een plek boven de pui onder het middenvenster van de eerste verdieping van de fraaie halsgevel met twee twee ovalen raampjes opzij van het zoldervenster.
Op de gevelsteen zien we linksboven een wolk waar een hand uitsteekt welke een bijl vasthoudt, een z.g. kuipersdissel, een speciaal type bijl dat we vaker tegenkomen op kuiper gerelateerde gevelstenen. De bijl is gekroond en rust op een hakblok. Rechts hangen wat hoepels en links staat een vat.
Een eventuele tekst op de onderrand is zeer waarschijnlijk bij de herplaatsing in 1723 verloren gegaan of zou achter de puilijst verdwenen zijn. Over de jaren is de steen meerdere keren overschilderd en heeft daardoor meerdere kleurstelingen gekregen. In de meest recente versie zijn alle objecten in de afbeelding zwart geschilderd.
___________________________
Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg



