Een gevelsteen (formaat: 55x 50cm) met een wapen met een krom schoenmakersmes en een gekroonde els (priem). Het bijschrift is: T HYVS VA HET HOVDE SCOVMAKERS / EN SCVLAPPERS GILDT 1663. Dit ‘Oude Schoenmakers- en Schoenlappersgilde’ had leden die schoenen herstelden. Het ‘Huidenkopers-, Looiers- en Schoenmakersgilde’ had leden die nieuwe schoenen maakten.

In 1633 had het ‘Oude Schoenmakers- en Schoenlappersgilde’ in de achter dit poortje gelegen steeg (de ‘Ham-Eters Gang’) een huis aangekocht, dat in 1663 als gildehuis in gebruik werd genomen. Tot 1713 heeft het gilde zijn bijeenkomsten in dit pand gehouden. In dat jaar werd het pand door het gilde verkocht en werd een ruimte in de Waag op de Nieuwmarkt betrokken.

Het gilde kende goede jaren. In 1643 werden door de leidinggevenden vier zilveren begrafenisschilden besteld bij de beroemde zilversmid Jacobus Grill. De vier schilden hebben een indrukwekkende kwabornament en dragen een gekroond stadswapen dat gehouden wordt door twee leeuwen. Elementen op de schalen zoals de els en het mes komen overeen met de voorstelling op de gevelsteen.

Begrafenisschild van het Schoenlappersgilde te Amsterdam. Gedateerd 1643 en gemaakt door zilversmid Johannes Grill in Amsterdam. © Rijksmuseum Amsterdam

In 1871 werd de gang afgesloten en het voormalige gildehuis gesloopt. De gevelsteen werd ingemetseld in het poortje dat sindsdien de gang afsluit. Het reliëf werd gevat in een hardstenen omlijsting met op de onderrand de tekst: GEDENKSTEEN / UIT DEN HAMETERSGANG / GESLOOPT EN VAN DEN OPENBARE WEG / AFGESLOTEN. SEPTEMBER 1871.

In juni 2012 kon Wil Abels eindelijk beginnen aan de restauratie van deze bijzondere gevelsteen. De voorstelling zelf was redelijk gaaf gebleven maar het twee- regelige onderschrift was flink aangetast, van het jaartal was alleen 16.. overgebleven. Dankzij Jhr. Suasso en de Noord- Hollandsche Oudheden (VIe stuk, 1903, pag. 85) wisten we dat het jaartal 1663 moest zijn.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg