Herdenkingssteen SINT JORIS EN DE DRAAK

Reguliersgracht 34, Amsterdam

In 1732 kocht meestertimmerman Arent van den Bergh dit huis op de Keizersgracht. Hij liet het ingrijpend verbouwen. De fraaie top met een klokgevelachtige verhoogde kroonlijst wordt afgesloten door een fronton waarop een groot beeld van een arend staat, een zinspeling op zijn voornaam. Het huis zou verderop in de tijd nog 'kleine' geschiedenis schrijven.

Het pand deed tijdens de bezettingsjaren van de Tweede Wereldoorlog dienst als onderduikadres. Het was een studentenhuis van het dispuut Unica, maar afgezien van de 22-jarige Ivo Schöffer waren alle studenten in 1943 vertrokken. Ivo en zijn zus Lydia verschaften tussen 1943 en 1945 onderdak aan twaalf vaste joodse onderduikers, en aan een wisselend aantal tijdelijke logees. De NSB- huisbaas had niets in de gaten van de aanwezigheid van de onderduikers. Iedere maand kwam hij de huur ophalen. Éen keer kwam er een Duitser aan de deur, maar deze bleek zich in het adres vergist te hebben.

De herdenkingssteen 'Sint-Joris en de draak' is een wit natuurstenen reliëf. Op de voorgrond is Sint Joris te zien die met een zwaard de draak doodt (via de bek van de draak). Sint Joris draagt een helm en heeft een zwaard met een ster erop. Op de achtergrond zijn twaalf gezichten aangebracht. Deze gezichten symboliseren de twaalf geredde Joodse burgers. Het verhaal van Sint Joris en de draak is een vroeg- christelijke legende uit de vijfde eeuw. Sinds de elfde eeuw staat deze vertelling symbool voor de strijd tussen goed en kwaad.

De tekst op het reliëf luidt: ‘SUBMERGO UNICA UT EMERGAM 1943 MEI 1945’. Dit betekent: ‘Ik duik onder om boven te komen’. De steen is gemaakt door Ben Guntenaar en herdenkt de 'vervolgden' en het verzet in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De onthulling van de steen was op 21 november 1945. 

___________________________

Samenstelling tekst: Pancras van der Vlist
Met dank aan: Nationaal Comité 4 en 5 mei