Afgaand op het gotische schrift en de cartouches, dateert deze gevelsteen (formaat: 43x 64cm) uit de tweede helft van de zestiende eeuw. Het dier op de afbeelding is geen vos zoals ruim anderhalve eeuw werd gedacht, maar een lynx, in het Middel- Nederlands ook wel ‘los’ genoemd. Soms wordt het ook geschreven als ‘losse’ of ‘losdier’.

De schrijvers Van Lennep en Ter Gouw (De Uithangteekens etc., 1868) hebben de steen over het hoofd gezien maar Jonkheer Suasso (Gevelstenenschetsboek, plm. 1875/ 80) neemt de steen wel op. Waarschijnlijk zat de steen toen dik onder de verf want hij noemt het een viervoetig dier, vermeldt geen tekst en geeft geen tekeningetje. Pas in 1903 (Van Arkel en Weissman, Noord- Hollandse Oudheden) wordt het beest een luipaard genoemd en het tekstlint als IN D LEUPERT gelezen.

Ooit was bij een schilderbeurt- wanneer precies is niet meer te achterhalen- van de gotische letters met goudverf van de L een V gemaakt. ‘Int Losjen’ werd dus ‘Int Vosjen’ en bij alle volgende schildersbeurten bleef de V gehandhaafd.

Pas in 2003 kwam bij het voorzichtig afkrabben van de dikke en brokkelige verflagen van de steen, door Jan Hilbers, de echte naam weer te voorschijn. Maar het blijft wat vreemd dat voor die tijd niemand zich verwonderd had over de dunne staart en de duidelijke sik van de zogenaamde vos.

De twee aanziende leeuwenmaskers links en rechts hebben een zogenaamd ‘rolwerk- cartouche’ als achtergrond; een versiering die in de tweede helft van de zestiende eeuw in zwang raakte. Toen de gevelsteen gerestaureerd werd, zijn ook de twee hoekblokken met leeuwenkoppen onder handen genomen en subtiel in kleur gezet.

___________________________

Tekst: Onno Boers