Boven de pui van dit vroeg zeventiende- eeuwse pand zit een gevelsteen (formaat: 42x 50cm) met daarop afgebeeld het kasteel Egmond, in Egmond aan den Hoef. De gevelsteen wordt aan weerszijden vergezeld door twee prachtig gehakte leeuwenkoppen. Van dit huis met tuitgevel, gebouwd op de hoek van de Suikerbakkerssteeg, is alleen het middendeel van de gevel nog authentiek. Boven de eerste verdieping zijn ook twee zogenaamde ‘accolade-bogen’ met maskers te zien die worden toegeschreven aan Hendrick de Keyser.

Het kasteel Egmond wordt hier op de gevelsteen nog in volle glorie getoond. Het betreft de situatie voor 1573. In dat jaar namelijk werd het kasteel tijdens het beleg van Alkmaar door de Geuzen platgebrand. Dit gebeurde in opdracht van Willem van Oranje, en onder leiding van geuzenleider Diederik Sonoy. Het kasteel is een zogenaamd ‘waterslot’. Tijdens de restauratie in 2022 had restaurateur Wil Abels de gracht op de gevelsteen in eerste instantie groen geschilderd, omdat de gracht op oude afbeeldingen ook in een groene kleur wordt afgebeeld. Deze kleur is later aangepast.

Al in 1591 was er hier op de Oudezijds Voorburgwal sprake van een huis met de naam ‘Het Slot van Egmont’, maar het huidige pand is, net als de gevelsteen, uit circa 1615. Het kasteel bestond toen al niet meer. Het Slot van Egmont is in de achttiende eeuw gedeeltelijk herbouwd.

Het schilderij ‘Het kasteel Egmond aan den Hoef’ van de 16e- eeuwse Noord- Hollandse schilder Aegidius van Saen (Gillis/ Gilles de Saen). Het doek is te zien in het Stadhuis van Zottegem in België. © Wikipedia/ Paul Hermans

De beeldhouwer van de gevelsteen moet een nog onbekende prent hebben gebruikt, die is afgeleid van het schilderij ‘Het kasteel Egmond- aan- den- Hoef’ van de Noord- Hollandse kunstschilder Aegidius (Gillis of Gilles) van Saen, die actief was tussen ca. 1580 en 1610. Hij maakte dit monumentale doek (1,26x 2,90 meter) rond 1575, vlak na de verwoesting van het slot in 1573, om het kasteel in zijn volle glorie te vereeuwigen. Alles wijst erop dat De Saen het werk maakte in opdracht van de Egmonts, blijkbaar als een tastbare herinnering aan de grafelijke titel die de Egmonts op het einde van de 15de eeuw verwierven. Zo zien we centraal bovenaan het werk het wapenschild van Jan III, de eerste heer van Egmont die de graventitel verwierf.

Het bekende schilderij van de Saen toont niet alleen het kasteel en de slotkapel, maar geeft ook een unieke blik op het dagelijks leven eromheen. Tegenwoordig maakt het kunstwerk deel uit van de Egmontcollectie en is het te bezichtigen in de Egmontkamer van het Stadhuis van Zottegem (België), de stad die historisch sterk verbonden is met Lamoraal I van Gavere, vierde graaf van Egmont, elfde vrijheer van Purmerend, Purmerland en Ilpendam, heer van Hoog- en Aartswoud(e), Baer, Fiennes, en Zottegem, Armentiers, Lahamaide en Auxy.

Deze kleinzoon van Jan III was daarnaast de opperste legeraanvoerder van de koning van Spanje, ridder van het Gulden Vlies en lid van de Raad van State evenals zijn vriend Willem van Oranje. Toen hij opkwam voor de noden van het onderdrukte volk in de lage landen wilde de Spaanse bezetter hem kwijt. In 1568 werd hij op bevel van Alva, samen met de graaf van Horne, op de Grote Markt in Brussel onthoofd.

___________________________

Tekst: Onno Boers