Gevelsteen TWEE GEBROEDeRS
Oude Looiersstraat 3, Amsterdam
Een gevelsteen met twee staande mannen in vroeg achttiende-eeuwse kleding. Beiden dragen een lange overjas en een driekantige steek. De mannen zijn huisschilders. Ze hebben verfkwasten in de hand en de linker man draagt een houten verfpot, een zogeheten ‘Klap’ of ‘Klaploper’. Deze klappen of klaplopers, een bijprodukt voor de kuipers, bestonden in diverse maten en waren gemaakt van stukjes resthout. Het waren eigenlijk mini- vaatjes, op dezelfde manier vervaardigd als ‘gewone’ vaten, en daardoor dus ideaal te gebruiken door schilders.
Gevelsteen Twee Gebroeders (anno 1716), Oude Looiersstraat 1 (thans Oude Looiersstraat 3A). Tekening uit ca. 1900 van H.M.J. Misset (1875- 1958).
© Stadsarchief Amsterdam
In de loop van de zeventiende eeuw werden in de Oude Looiersstraat ongeveer 15 gangen’ (steegjes) aangelegd die naar kleine huizen op een binnenterrein leiden. Een van de gangen was de ‘Twee Gebroedersgang’ waaraan drie inpandige huisjes stonden.
Al op 16 januari 1653 – bij een verkoop van een huis op deze plek – is sprake van een naastgelegen gang. Ook in latere koop/ verkoopakten wordt de gang genoemd.
De gevelsteen vlak na restauratie.
Na verschillende eerdere eigenaren kwam het huis met erf en gang op 23 januari 1715 in het bezit van Claas Lucas Regt. Deze had in 1740 zijn testament laten opmaken, waarbij onder meer het volgende zou toekomen aan de Remonstrantse gemeente: ‘huis en erf, in de Looiersstraat waar de ‘Twee Gebroeders’ in de gevel staat, het huis en erf daarachter in de Twee Gebroedersgang …’.
Het is de eerste keer dat de gevelsteen (formaat: 36x 36cm) met de twee staande schilders genoemd wordt. Mogelijk is de voorstelling op de steen een hommage aan de in 1740 overleden vader van Claas Lucas en aan zijn oom Abraham Gerritsz. Recht, die beiden meester- schilders waren.
Het pand Oude Looiersstraat nr. 1, met de gevelsteen, heeft het tot circa 1975 uitgehouden, althans het onderstuk en de eerste verdieping. Hoe het bovendeel eruit heeft gezien is niet bekend. Bij toeval kwamen we er in 2001 achter dat het steentje na de afbraak van het pand bewaard was gebleven bij de toenmalige eigenaar, die bereid bleek om de gevelsteen aan de VVAG over te dragen. Jan Hilbers heeft daarop de steen gerestaureerd.
Overleg met woningbouwvereniging Eigen Haard leidde ertoe dat de (toenmalige) stadsdeelvoorzitter Els Iping de ‘Twee Gebroeders’ op 17 mei 2006 in de nieuwbouw, maar wel op de oude historische en kadastraal juiste plek, kon onthullen.
___________________________
Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg




