De Stoom-, meel-, en broodfabriek De Leeuw, was een Joods bedrijf, met als eigenaren de heren I.J. Goudeket en J.I. de Leeuw, dat gevestigd was aan de Nieuwe Uilenburgerstraat 115- 119 (later vergroot tot 115- 123), op de plek waar nu de Uilenburgerwerf is. De fabriek werd in 1881 (joods jaartal 5642) gebouwd en was ontworpen door architectenbureau H. Bijvoets.

Het was een belangrijk industrieel pand in de destijds dichtbevolkte en arme wijk Uilenburg. Al in 1901 blijkt de fabriek onder rabbinaal toezicht te staan van zowel de Joodse Sefardische als Asjkenazische gemeentes. Het gebouw werd begin 20e eeuw gesloten en heeft daarna voornamelijk dienst gedaan als opslag voor de markthandelaren van het Waterlooplein. In de jaren 1980 werd de fabriek gesloopt. Het huidige wooncomplex ‘Uylenburgerhof’ van Cees Nagelkerke uit 1998 omzoomt de Uilenburgerwerf in zijn geheel.

Naar aanleiding van een artikel in het Parool over de gevel- en tekststenen die in de gevel van de fabriek hadden gezeten, namen bewoners van het ‘Uylenburgerhof’ en de ‘Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo’ contact op met de monumentenafdeling van de gemeente, met de vraag of stenen zijn bewaard van de fabriek. Bij de sloop van de fabriek bleken helaas niet alle gevelstenen bewaard gebleven. Omdat bewoners de stenen weer terug wilden brengen naar waar ze vandaan kwamen, hebben ze de bewaarde stenen gekregen.

Vreemd genoeg is nergens op afbeeldingen van de fabriek de steen met de leeuw, die op een stapel broodjes ligt, te zien. Wel is bekend dat een staande leeuw die een schild vasthoudt met de initialen ‘G’ (Goudeket) en ‘L’ (de Leeuw) als logo diende voor de fabriek en het bedrijf.

De leeuw op het stapel broodjes.

Met behulp van crowdfunding onder de bewoners van de werf, een gulle gift van buurman GASSAN Diamonds, en subsidies van het Prins Bernhardfonds en de stichting Levi Lassen en een bijdrage van Centrum Begroot konden de stenen gerestaureerd worden door beeldhouwer en restaurateur Tobias Snoep. De rol van de VVAG in dit project, bestaat uit het adviseren van de initiatiefnemers om in zee te gaan met Tobias als restaurateur en het tippen  om contact op te nemen met de sponsoren.

De stenen zijn in 2022 geplaatst in een zijmuur van het woonblok Uylenburgerhof aan de kant van diamantfabriek GASSAN Diamonds. Gassan verzorgde overigens ook een zeer leuke onthulling van de stenen. Met het terugplaatsen van de stenen is een mooie bijdrage geleverd aan het behoud van Joods historisch erfgoed van/ voor de buurt.

___________________________

Samenstelling tekst: Pancras van der Vlist
Met dank aan Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo