Gevelsteen D STAT WESEL

Monnikenstraat 19, Amsterdam

Een gevelsteen (formaat: 55x 65cm) met een gezicht op de Duitse stad Wesel, een historische vestingstad en hoofdstad van Kreis Wesel in de huidige deelstaat Noordrijn- Westfalen. Op de voorgrond is de rivier de Lippe, een zijrivier van de Rijn, te zien. Boven de muur met bastions rijzen twee torens en de daken van verscheidene huizen en een molen uit. Veel details op de voorstelling zijn door een ondeskundige beschildering slecht herkenbaar geworden.

De linkertoren is die van de Willibrordi- Dom (1498- 1540) op de Großer Markt en de rechtertoren, met de slanke spits, is die van de Mathenakirche. Deze kerk stond vlak achter de voormalige stadsmuur die de oude binnenstad (Altstadt) scheidde van de middeleeuwse voorstad Mathena- Vorstadt. Tijdens de zware geallieerde bombardementen op Wesel in 1945 werd deze kerk (1430- 1508), die gewijd was aan de heiligen Nicolaas en Antonius, volledig verwoest.

Historisch stadsgezicht op Wesel. Gravure van Petrus Bertius uit circa 1620. © Onbekend

Wesel heeft sterke historische banden met Nederland. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog kende de stad een groot aantal protestantse Nederlanders die voor de Spaanse vervolgingen waren gevlucht. Bij de zogenaamde 'Inname van Wesel' in 1629 werd de stad door de Nederlanders bevrijd van de Spaanse bezetting.

In de 17e eeuw was Wesel ook een belangrijke doorvoerhaven en marktplaats in de internationale houthandel. Kooplieden verhandeld daar massaal 'Rijnlands hout' (vooral eiken en naaldhout) dat via de Rijn naar de Republiek werd verscheept.

In 1658 koopt Hendrick Michielsz van Wesel, kalanderman, dit huis en kalandermolen aan de Amsterdamse Monnikenstraat. Een 'kalanderman' is iemand die werkt met een kalander, een machine met walsen om textiel en papier glad te maken of te laten glanzen.

De maker van de steen heeft als mogelijk voorbeeld een gravure met een stadsgezicht op Wesel uit ca. 1620 van de hand van de Vlaamse universele geleerde, cartograaf, kosmograaf en wiskundige aan het hof van Lodewijk XIII, Petrus Bertius (1565- 1629), gebruikt. Op deze gravure worden veel van de belangrijke gebouwen in de stad aangeduid.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist
Huisonderzoek: Hans Brandenburg