Gevelsteen met een postrijder
Leidsestraat 104, Amsterdam
Boven de verbouwde pui, tussen de vensters van de eerste verdieping, een naar links gaande postruiter ofwel postrijder. In de buidel die achter hem staat, werden de brieven en andere stukken vervoerd. Op het nabijgelegen Leidseplein was voor de Leidsepoort een van de grote wagenpleinen van de stad. Boeren en handelaren stalden hier hun paard en rijtuig om hun zaken in de stad verder te voet af te handelen. Op het plein trof men daarom ook een groot aantal stalhouders, wagenmakers, hoefmeesters en herbergen. Ook waren er veel post- en bodediensten in de buurt van het plein actief.
Super Fyne Knasser Tabak. Vignet van tabakshandel Willem Steyn, met voorstelling van een postruiter. Gevestigd in "De Post", Leidsestraat, het vijfde huis van het Leidseplein. Prent uit ca. 1750- 1800. © Stadsarchief Amsterdam
Deze gevelsteen (formaat: 75x 60cm) dateert uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het pand heeft een klokgevel uit het derde kwart van de 18e eeuw. De tot nu toe vroegste vermelding van de naam van het pand 'De Post', vermeldt dat op 30 november 1784 de erven van Willem Steijn het huis en erf 'De Post, het vijfde huis van het Leidseplein' verkopen aan Wouter Smit. De steen met de postrijder wordt daarin niet genoemd. Er zit op dat moment wel een andere gevelsteen 'De Zwaan' in de gevel. Die steen werd ook al in 1735 genoemd, toen Willem Steijn het pand van de Erven Cecilia van Oldersom, weduwe van Evert Muller, kocht.
Willem Steijn had tijdens zijn leven een tabakshandel in dit pand: 'De Post'. Op reclame -vignetten van zijn tabakshandel was eenzelfde soort afbeelding van een postrijder afgebeeld als zoals die op de gevelsteen. Terwijl alleen de gevelsteen 'De Zwaan', maar wel de huisnaam 'De Post', in de overdrachtsakte uit 1784 wordt genoemd, zou het dus ook mogelijk kunnen zijn dat de gevelsteen met de postrijder toen ook al in de gevel zat, maar vreemdgenoeg over het hoofd werd gezien. Het kan ook zijn dat een latere eigenaar de steen heeft laten plaatsen. Dit vraagt dus nog om nader huisonderzoek.
___________________________
Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist



