Gevelsteen IN DE STEIGER SCVIT

Langestraat 5, Amsterdam

Het oorspronkelijke pand dat, getuige de jaartalsteen in 1894 verbouwd/ vernieuwd werd, was in 1650 gebouwd in opdracht van en voor de ‘schuitvoerder’ Jan Alberts Brugman. In dat jaar werd het verpondingsbedrag (een soort onroerend goed belasting) van 14 guldens verhoogd naar 25 guldens, een fikse verhoging. De gevelsteen met het schuitje waarin de bomende schipper en het onderschrift IN DE STEIGERSCVIT zal ongetwijfeld Jan Albertsz aan het werk moeten voorstellen.

Detail van de gevel met de gevelsteen en, gedeeltelijk zichtbaar, de jaartalsteen ‘1894’. Foto van onbekende maker uit ca. 1953 t/m 1995. © Stadsarchief Amsterdam

De steigerschuit, ook wel vlotschuit genaamd was een klein type vaartuig, echter breder en langer dan een roeiboot, in gebruik om koopmangoederen vanaf de steiger aan boord van de koopvaardijschepen te brengen of omgekeerd. Ze werden niet met riemen, maar met een boomstok voortbewogen. Ze waren dus niet geschikt voor echt diep water. Over het fenomeen ‘steigerschuit’ is niet zoveel bekend, maar Nicolaas Witsen, de 17e eeuwse VOC-bewindhebber van Amsterdam, had het over “Open stijgerschuiten waarmee men ‘koopmanschappen’ (verouderde benaming voor zaken of producten voor de verkoop) binnen de stad Amsterdam vervoert”.

Jan Albertsz Brugman overlijdt op 29 september 1699 en wordt begraven in de Oudezijds Kapel. In 1722 verkoopt een van de erven haar 1/6e aandeel in het pand, een huisnaam wordt niet genoemd, ook niet in latere koop/ verkoopaktes. Kennelijk is de aanduiding ‘huis en erf in de Langestraat oostzijde, bij de Brouwersgracht’ voldoende. We komen dit vaker tegen.

Tegen het eind van de 18e eeuw werd het huis waarschijnlijk verbouwd want in een akte betreffende het achtergelegen pand (tegenwoordig Singel 26) wordt in de koop inbegrepen een ‘stalling en erf in de Langestraat, zijnde voorheen geweest een huis en achterhuis’. Getuige de jaartalsteen 1894 is in dat jaar het hele pand vernieuwd en opgetrokken zoals we het nu kennen.

De gevelsteen IN DE STEIGERSCVIT en de steen met het bouwjaar 1650 bleven gelukkig bewaard en kregen, met een jaartalsteen 1894 een plek in de nieuwe gevel. Een zeldzaam geval van historisch besef. In het voorjaar van 2017 kon Wil Abels op verzoek van de eigenaresse van het pand de steen z’n oude, primitieve glorie teruggeven.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg