Op 10 april 1687 verkoopt Tjerk Cornelisz, makelaar in hout, een pand in de Langestraat waar ‘de Soutmeter’ boven de deur staat. Koper van het pand, voor een bedrag van fl. 2700,- is de factoor, kantoorhouder Wijnant Bouman. Zeer waarschijnlijk heeft Wijnant Bouman het pand vernieuwd en toen de gevelsteen met de ploegende boeren en het onderschrift D BOUMAN laten aanbrengen als ‘verbeelding’ van zijn naam.

In 1696, tussentijdse kwijtscheldingen zijn niet gevonden, verkoopt ene Jan Hartman het pand voor fl.4000,-. Dit prijsverschil duidt duidelijk op bovengenoemde verbouwing/ vernieuwing.

In de koop/ verkoopakte wordt het pand omschreven als: huis en erf in de Langestraat o.z. waar ‘de BOUMAN’ in de gevel staat. De koper is Jan Roelofsz van der Horst, van beroep lichterman. Kennelijk was hij ook eigenaar van het pand Singel 88 want als in 1739 de erven van Jan Roelofsz het pand in de Langestraat verkopen, maakt het deel uit van een koop met Singel 88.

In het Register van de Personele Quotisatie (1742) wordt als bewoner van het pand in de Langestraat de schuitenvoerder Jac de Boer genoemd, met 1 dienstbode en een inkomen van fl.800,-. Later zijn de twee panden weer gescheiden; in 1762 wordt het pand in de Langestraat door de erven van Bernardus Holthuijsen, vader van Judith en Rachel, koopsters 1739, apart verkocht. In de koop/ verkoopakte wordt de naam D BOUMAN weer expliciet genoemd.

Jacob Thomasz wordt voor fl. 5000,- de nieuwe eigenaar. Ook in 1788, als de gemachtigden van Jacob Thomasz het pand verkopen wordt de Bouman in de gevel vermeld. Op een foto uit 1911 is het pand Langestraat 19 nog in zijn oude, laat 17e-eeuwse staat te zien. Het was een eenvoudige, drie vensters brede, klokgevel met boven de onderpui 1 verdieping, een zolderverdiepingen een vliering.

De steen vóór restauratie.

De klokgevel had gebeeldhouwde versiering langs de randen en een eenvoudig onversierd driehoekig fronton als bekroning. Naast het zoldervenster waren, met beeldhouwwerk versierde ovale lichten. De gevelsteen zat boven de pui onder het middelste venster van de verdieping.

Op de gevelsteen zien we links een boer achter een ploeg, welke getrokken wordt door twee paarden waarvan het rechtse gemend wordt door een berijder met een zweepje. Op de achtergrond is, in laag reliëf, het klokgevelpand van de Langestraat afgebeeld, met rechts daarvan de zijgevel van het hoekpand aan de Roomolenstraat.

Uniek is de tekst op de onderrand; deze is in een cursieve schrijfletter gehakt. Omstreeks 1912 is het pand no. 19, met no. 17 vervangen door eenvoudige nieuwbouw maar de gevelsteen is gelukkig bewaard gebleven en maakt nu deel uit van de ‘monumentale’ entree van het pand Langestraat no. 17- 19. In maart 2014 heeft Wil Abels de steen weer in kleur gezet.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg