Gevelsteen DE Zoutberg

Keizersgracht 285, Amsterdam

Boven de entree van dit pand een grote (formaat: 69x 153cm), groenkleurige steen met een zoutberg en rechts daarvan enige zoutvaatjes. Daarboven een stukje van de gevelwand van weleer met het jaartal 1620. Aan de linkerkant staat een Dodo met een ei. Daarboven een rebusachtig sommetje:

DAN 1 ST 1 EN
G 1 1 EN
_________ DODO
1 EI OVER

Vervangen we het cijfer I door de letters ‘EEN’ dan leest men in de rebus: DAN EEN STENEN GEEN EENEN DODO – EEN EI OVER. Het ‘één ei over’ refereert aan het enige Dodo-ei, dat nog bewaard wordt in het etnografisch en natuurhistorisch East London Museum in Zuid-Afrika.

Reconstructie van een Dodo, tentoongesteld in het Naturhistorischen Museum in Wenen (Oostenrijk). Foto: Thilo Parg/ Wikimedia Commons (Lizenz: CC BY-SA 3.0)

De Dodo (wetenschappelijke naam: Raphus cucullatus (Linnaeus, 1758)), de uitgestorven, logge, vette duif van het eiland Mauritius, symboliseert de internationale handel. De vogel gold in vroeger eeuwen als voedsel voor hongerende scheepsbemanningen op reizen naar de Oost. De dodo’s, wiens naam zou zijn ontleend aan het woord ‘doeda’ voor belachelijk in het Portugees of volgens andere bronnen aan het duifachtige gekoer van de vogels, waren ‘soo groot als by ons de swanen, met groote hoofden waarop een vel ghelijck of sy een kapken op hadden’ maar ze waren ook ‘seer tay om te eeten’. En daarom werden ze ook wel walgvogels genoemd. De DodoWordt voor het eerst genoemd in een verslag uit 1507. Wanneer hij is uitgestorven is niet precies bekend, waarschijnlijk rond 1681.

Deze gevelsteen is gemaakt door Hans ’t Mannetje (1944- 2016) en werd in 1975 geplaatst. Er is geen polychromering op de steen toegepast, behalve het opschrift dat, mede met een symbolisch oogmerk verguld is met bladgoud. De steen was een geschenk van het personeel van de Nederlandse Credietverzekering Maatschappij bij de opening van het nieuwe kantoorpand. De zoutberg staat symbool voor goed beheerd kapitaal. DE ZOUTBERG is ook de oude huisnaam van dit pand.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist