Deze gevelsteen toont het Ros Beiaard met op zijn rug de vier Heemskinderen. De kinderen zijn gekleed als geharnaste ridders met helmen en schilden. Het 13e-eeuwse van oorsprong Frankische verhaal ‘Les quatre fils Aymon’ over de vier heemskinderen, betreft een ruzie die rond het jaar 800 speelde tussen Karel de Grote en de familie van de Graaf van Haymijn. De naam ‘Heemskinderen’ is afgeleid van ‘Haymijns kinderen’.

De trotse en strijdlustige ridder Aymon (in het Nederlands verbasterd tot Hayman of Heems), de graaf van Dordoen (Dordogne) was een trouwe leenman van Karel de Grote. Hij was getrouwd met Aye, een zuster van Karel. Zij schonk haar echtgenoot vier zonen: Ritsaert, Writsaert, Adelaert en Reinout. Van het viertal was de jongste zoon Reinout de sterkste. De vier zonen kregen van hun vader, naar oude traditie, elk een paard als geschenk. Reinout was echter zo sterk, dat hij zijn rijdier per ongeluk doodde. Toen werd hem een tweede paard aangeboden, maar het brak reeds bij de eerste rit de lendenen.

Heer Aymon wist echter raad en bracht zijn zoon naar een burcht waarin de beruchte hengst Bayard (het Ros Beiaard) opgesloten zat, een driftig, zwart beest dat door iedereen gevreesd werd en nog nooit zijn meester gevonden had. Onverschrokken trad Reinout het briesende paard tegemoet, dat hem onmiddellijk met een fikse trap enkele meters verder gooide. Reinout wou het echter niet opgeven, en na een heroïsche strijd slaagde hij erin het wonderbare paard aan zijn wil te onderwerpen. Vanaf dan zou het Ros Beiaard ridder Reinout blindelings gehoorzamen.

Maar er ontstond een vete tussen Karel de Grote en Aymon en zijn zonen. Tijdens een partij schaak aan het hof volgde een hoogoplopende ruzie tussen Reinout en zijn neef Lodewijk, Karels zoon, waarbij de driftige Reinout in zo’n woede ontstak, dat hij alle stukken omver gooide en zijn tegenspeler een dodelijke dreun op het hoofd gaf met het zware zilveren schaakbord. Karel zwoer dat hij Lodewijk zou wreken, en hij achtervolgde de vier broers, die wegvluchtten op de rug van het Ros Beiaard en zich verborgen in het ontoegankelijke Ardense woud. Vanuit hun sterke burcht Montalbaen verdedigden de vier ridders zich tegen de aanvallende legerbenden van hun oom.

Intussen was hun vader Aymon in de handen van Karel de Grote gevallen. Karel was enkel bereid vrede te sluiten en Aymon vrij te laten, indien het Ros Beiaard aan hem werd uitgeleverd. Reinout weigerde aanvankelijk op dit voorstel in te gaan, maar zwichtte uiteindelijk toch onder de smeekbeden van zijn moeder. Omdat het paard de reputatie had onoverwinnelijk te zijn, besloot Karel het te verdrinken. Met gebroken hart en lede ogen moest Reinout lijdzaam toezien hoe het naar de rivier werd gebracht en met zware molenstenen om de nek in het water werd gegooid. Tot tweemaal toe verbrijzelde het paard met één hoefslag de stenen en zwom het terug naar de oever, waar Reinout stond te kijken. Bij een derde poging werden de stenen verzwaard, maar toch kwam het Ros Beiaard weer boven water, reikhalzend naar zijn meester, maar die kon het lijden van zijn Ros niet meer aanzien en wendde zijn hoofd af. Denkend dat zijn meester niets meer van hem wilde weten, liet het nobele dier zich verdrinken.

Het pand an de Herengracht is in 1672 gebouwd in opdracht van bakker Jan Specht. Het ligt op één van de mooiste punten van de stad en staat op de grens van de Derde Stadsuitleg van 1614 tot 1663. In de archiefstukken wordt het pand niet vaak bij naam genoemd omdat het pand als hoekpand al wel bekend was. De gevelsteen (formaat: 45x 60cm) is al bij de bouw van het pand in de gevel geplaatst.

Het winkelpand heeft eeuwenlang – tot circa 1900 – als bakkerij dienst gedaan. De toegangsdeur aan de zijde van de Korte Leidsegracht is de kleinste van de stad.

In 1975 is een afbeelding van de gevelsteen uitgegeven als Kinderpostzegel.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg
Tekst verhaal de Vier Heemskinderen: Wikipedia