Gevelsteen T WAPEN VAN LYMBORGH

Haarlemmerstraat 64- 66, Amsterdam

Tussen Haarlemmerstraat 64 en 66 is een overkluisde gang met een gevelsteen: T WAPEN VAN LYMBORGH. Het is vreemd dat een gevelsteen boven een toegang tot een gang is geplaatst en niet op een van de naburige huizen. Misschien was het de toegang tot het achterhuis belangrijker dan de huizen aan de Haarlemmerstraat.

De steen in 1990. Foto: Onno Boers

De steen vlak na opnieuw in de verf te zijn gezet in 2002.

Aan de huisnummers 64- 66 is het niet te zien dat hier achter een belangrijke bebouwing was, in tegenstelling tot een klein stukje verderop waar het huisnummers 88 en 90 ontbreken. Hier was vroeger de St. Pietersgang naar de bebouwing achter de huizenrij aan de Haarlemmerstraat.

Een vroegste vermelding van de huisnaam in de archieven, is te zien op een kwijtscheldingsakte (gedateerd 1 mei 1657), van de verkoop van een huis en erf op de Haarlemmerdijk over de Herenmarkt, met het ‘Het Wapen van Limburg’ in de gevel. De verkoper was toen ene Johannes Denijs.
Hieruit blijkt dat de huisnaam c.q. de steen al ouder moet zijn geweest.

In de zomer van 2002 kreeg de VVAG van Woonstichting De Key toestemming om de steen te ontdoen van deze verflaag en de juiste heraldische kleuren weer aan te brengen. Het gevelsteentje (formaat: 65x 50cm), weer netjes hersteld en ingekleurd door beeldhouwer Jan Hilbers, vertoont een rode ‘geklauwde ongekroonde leeuw’ met gouden klauwen en tong.

Kijken we naar het huidige provinciewapen van Limburg dan komt dezelfde leeuw daarin nadrukkelijk terug in vijf verschillende uitvoeringen. Dit wapen is pas op 27 december 1886 bij Koninklijk besluit verleend door Koning Willem III. Maar al in 1814 kreeg het Napoleontische departement ‘Meuse Inférieure’ het latere Limburg de voorloper van dit wapen, dat wel sterk lijkt op het wapen van de gevelsteen met één ongekroonde rode leeuw.

Het schild wordt bekroond door een ‘hertogshoed’, ook dit is iets uitzonderlijks want het vorige en huidige wapen heeft een kroon. Een hertogshoed is een muts vaak rood, met een hermelijnen rand die in de hertogdommen gold als teken van gezag. Zelfs stadhouder Willem III heeft getracht in de machtsstrijd tussen hem en de Staten van Holland de hertogshoed van het hertogdom Brabant te bemachtigen. Er zijn weinig afbeeldingen van een hertogshoed, maar op een kleine tekening van Konrad Thumb von Neuburg draagt deze een hertogshoed.

___________________________

Tekst: Onno Boers