Omstreeks 1910 werden de panden Haarlemmerdijk 101- 103 afgebroken en vervangen door een postkantoor met bovenwoningen. De vroeg 18e-eeuwse gevelsteen uit nr. 101, waarop een schaapherder bij zijn kudde werd niet verkocht of in puin geslagen (een uitzondering in die dagen) maar werd ingemetseld in de hal van het postkantoor.

De steen vlak na de nieuwe polychromering door Jan Hilbers in oktober 2000.

Slechts opgemerkt door de loketklanten leidde het prachtige reliëf jarenlang een onopvallend bestaan (noch de Monumentenlijst van 1928 noch Alings 1949 maakten er gewag van) en toen in 1989 er een giromaat voor geplaatst werd, verdween de herder helemaal uit het zicht.

Toen de toenmalige secretaris van de VVAG, Onno Boers, in 1995 achter de plannen kwam om het postkantoor tot appartementen te verbouwen is VVAG- voorzitter Jos Otten achter de steen aangegaan. Bijna was de steen verloren geraakt, maar omdat Jos in de bouwkeet van het bedrijf dat de verbouwing uitvoerde luid zijn verhaal hield over het behoud van de steen, vonden sommige van de daar aanwezigen ook dat de steen in de openbare ruimte moest terugkeren. In overleg met het architectenbureau, dat aan de overzijde van de straat ook werk in uitvoering had, wist men de gevelsteen daar, boven de doorgang naar het achterterrein, een plek te geven. In de gevel van het voormalige postkantoor was geen goede plek te vinden.

Door archiefonderzoek bestaat er nu de gedachte dat de steen oorspronkelijk afkomstig is van een ander pand aan de Haarlemmerdijk, namelijk een afgebroken pand op de plek waar nu Haarlemmerdijk 72 staat. In meerdere akten over het afgebroken pand wordt gesproken over: een huis en erf, het vijfde huis bewesten de Buiten Oranjestraat (Haarlemmerstraat (NZ)), waar ‘De Trouwe Herder’ in de gevel staat.

De hakker van de steen, we mogen in dit geval best van kunstenaar spreken, heeft bij de compositie van zijn pastorale tafereel gebruik gemaakt van een aantal etsen van Nicolaas Berchem (1620- 1683). Berchem was als kunstschilder vooral bekend om zijn sfeervolle Italianiserende landschappen (o.a. in het Rijksmuseum) maar hij maakte tevens een aantal uitmuntende reeksen etsen. De zittende herder met hondje is gevolgd naar de titelprent van de z.g. Geitenserie, terwijl losse etsen uit de Schapenserie gebruikt werden voor de overige figuratie van het landschap op de gevelsteen.

In oktober 2000 heeft Jan Hilbers de steen (formaat: 85x 120cm) opnieuw gepolychromeerd.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist