Gevelsteen met een ploegende boer
Dirk van Hasseltssteeg 54- 56, Amsterdam
Veel is er niet bekend van het pand, slechts 1 koop/ verkoopakte is bewaard gebleven. Op 13 december 1694 verkoopt ene Joost Wilbrink, beroep onbekend, het pand en wordt Evert van der Ploegh, van beroep bakker, voor fl. 1590.-.- contant, de nieuwe eigenaar. Evert van der Ploegh overlijdt in december 1696 en wordt in de Westerkerk begraven. Hij laat 4 kinderen na, 3 zoons en 1 dochter Margrietje.
Zijn weduwe Geertruijt trouwt in 1698 met de, uit Bennekom afkomstige Pieter Christiaen Hopelij, bakker van beroep. Zeer waarschijnlijk woonde Geertruijt nog in het pand en zette Pieter Christiaen Hopelij het bakkerijbedrif door; ovens etc. waren er immers. Dochter Margrietje trouwde in 1730 met Pieter van Dordt, winkelier.
Dirk van Hasseltssteeg 49, zijgevel aan de Louwenpoort, rechts Dirk van Hasseltssteeg 50 (ged.) – 60. Foto uit 1994 gemaakt door Han van Gool. © Stadsarchief Amsterdam
Uit het verpondingsregister blijkt dat in de periode 1734- 1757 het aanslagbedrag verhoogd wordt ten name van Pieter van Dordt. Hieruit valt op te maken dat er een verbouwing heeft plaatsgevonden, wellicht is toen de gevelsteen met de ploegende boer aangebracht als naamsherinnering aan zijn schoonvader.
Het ornament van de omlijsting van de gevelsteen, typisch laat Lodewijk XIV met een rococo- achtige krul, wijst in ieder geval op een ontstaan in de eerste helft van de 18e eeuw. Of er een onderschrift op een losse steen heeft gestaan blijft een open vraag.
Op deze bijzonder fijn gedetailleerde gevelsteen (formaat: 60x 120cm) zien we, in een heuvelachtig landschap, een naar links gaande boer achter een door twee paarden getrokken ploeg. Rechts in beeld een in vol blad staande overhangende boom. Tot een schoonmaak in 1995 was het reliëf bedekt door een dikke, afbrokkelende laag verf en was de voorstelling nauwelijks zichtbaar. Toen bleken er ook twee paarden voor de ploeg te lopen.
___________________________
Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg



