Dit 19e- eeuwse tableau is weliswaar geen gevelsteen maar omdat we er toch zo-nu-en-dan vragen over krijgen, hebben we dit tableau opgenomen in deze website. Het tableau met het ros Beiaard en de vier heemskinderen verwijst naar de naam van het pand DE VIER HEEMSKINDEREN dat hier eerder stond.

In 1899 werd dit pand, waartoe ook de nrs. 46 en 48 behoorden, door architect H.G. Jansen. Hoog in de gevel is het tableau met de Heemskinderen te zien. Het tableau, ontworpen door Adolf le Comte en vervaardigd door De Porceleyne Fles bestaat uit zogeheten ‘sectieltegels’. Dit zijn een speciaal type sier- of wandtegels waarbij de omtrek van de individuele tegels de lijnen van de voorstelling volgt.

Volgens allerlei bronnen zou in dit pand vanaf 1614 de cartograaf, drukker en uitgever Johannes Jansonius gewoond en gewerkt hebben. Wij hebben hier echter niets over kunnen vinden. Het zou natuurlijk wel mogelijk kunnen zijn dat hij het pand (gedeeltelijk) gehuurd had. Indien dit zo zou zijn, dan zou hij het pand kunnen hebben huren van Hans Lucasz die op 10 maart 1612 een ‘huis en erf, op ’t Water (het huidige Damrak) strekkende tot achteraan het huis De Lindeboom’, koopt van Claes van Buijl en Arent van Buijl. In deze verkoopakte wordt gesproken van ‘De Vier Heemskinderen uithangend’.

De 13e- eeuwse sage van de Vier Heemskinderen: Aymon is een trouwe leenman van Karel de Grote, die bovendien aan het keizerlijk hof in hoog aanzien staat, aangezien hij is getrouwd met Aye, de zus van de Frankische keizer.

Samen hadden Aymon en Aye vier zonen: Ritsaert, Writsaert, Adelaert en Reinout. De vier zonen waren volgens hun stand voorbestemd ridders te worden en daarom kregen zij alle vier een paard. Reinout was echter zo sterk dat hij paarden per ongeluk doodde door zijn eigen kracht. Daarom werd hem aangeraden het sterke Ros Beiaard (Bayard) te temmen en zo geschiedde.

Reinouts kracht bleek ook zijn zwakte, want hij was niet in staat zijn temperament te beheersen en in een vlaag van woede doodde hij de zoon van Karel de Grote tijdens een ruzie om een schaakspel. Karel de Grote zwoer zijn zoon te wreken en Aymons kinderen- de naam is in onze taal verbasterd tot Heemskinderen- vluchtten alle vier op de sterke rug van het Ros Beiaard naar de burcht Montalbaen in de Ardense bossen waar zij zich veilig waanden voor de toorn van Karel de Grote.

Karel de Grote gijzelde echter vader Aymon, waardoor de zoons zich gedwongen zagen hun strijd te staken. Karel was bereid zich te verzoenen met de familie, indien het Ros Beiaard zou worden gedood. Er werd getracht het Ros Beiaard met molenstenen in een rivier te verdrinken, maar het ros slaagde erin de stenen te breken met zijn hoefslagen. Daarna werd het ros nogmaals, maar met met nog zwaardere stenen, in de rivier geworpen. Pas toen het Ros Beiaard zag dat zijn baas schijnbaar niet meer van hem hield brak zijn hart en verdronk het.

In februari 2025 waren wij op zoek naar een andere gevelsteen met een zwaan, die ergens in de achtermuur van één van de panden op dit rijtje aan het Damrak zou zijn ingemetseld. Deze steen werd pas enkele weken later teruggevonden. Tijdens deze speurtocht werden we door de eigenaresse van het hotel dat nu in het pand met de Heemskinderen zit, gewezen op een object dat was ingemetseld in de achtergevel. Tot onze grote verbazing bleek dit de, nog redelijk goed in kleur staande, geveltop- versiering van het pand DE VIER HEEMSKINDEREN te zijn.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist