Gevelsteen met een korenmeter

Brouwersgracht 163, Amsterdam

Op 28 maart 1891 legde de 13- jarige C.B. Stroethoff de eerste steen van de nieuwbouw van Brouwersgracht 163 hoek Palmstraat. Deze nieuwbouw was een uitbreiding van de sinds 1867 in het pakhuis De Bonte Koe, Brouwersgracht 167, gevestigde brandstoffenhandel van F. Stroethoff.

De steen vlak na plaatsing.

De steen in de tuin van Monumentenzorg.

Een 17e- eeuws pakhuis en een halsgevel uit 1729 moesten voor de nieuwbouw wijken. De gevelsteen met de korenmeter uit het hoekhuis bleef echter bewaard en kwam na wat omzwervingen in de tuin van Monumentenzorg terecht.

Mevrouw Van der Meulen- Stroethoff, achterkleindochter van de oprichter van de brandstoffenhandel, heeft ervoor geijverd dat, in samenwerking met de VVAG, in mei 1995 de gevelsteen met de korenmeter weer op z’n oude plek, op de hoek van Brouwersgracht en Palmstraat terugkeerde. De steen was voor terugplaatsing weer gepolychromeerd door Jan Hilbers

De korenmeter op de steen is bezig de tot de rand gevulde (koren)maat af te strijken. Korenmeters waren in vroeger tijden door het stadsbestuur aangestelde ambtenaren die erop toezagen dat de handel in graan eerlijk verliep. Zij waren beëdigd met het afmeten van partijen graan volgens standaardmaten, controleerden of de maat juist was, hielden toezicht op de graanlevering en bepaalden en noteerden de aangevoerde hoeveelheden en de te betalen accijns (invoerrechten). Ook vervulden ze heel andere taken, zoals “het oppakken van deugnieten” en het bestrijden van branden.

De korenmeter gebruikte naast de korenmaat een schepel (een houten schop om graan te scheppen), een strekel (een stok om een met graan gevulde ton af te strijken) en eventueel een wan (een schaalvormige mand om het kaf van het koren te zuiveren). De uitdrukking “aan de strijkstok blijven hangen” stamt af van het afstrijken van een standardmaat met een strekel (strijkstok) bij de verkoop van graan.

___________________________

Tekst: Onno Boers