Gevelsteen met een gekroonde ster

Boomstraat 61, Amsterdam

In 1634, op 27 januari, verkoopt Neel Jans, weduwe van de boekdrukker Pieter de Cater, een perceel in de Boomstraat, dat in de akte omschreven wordt als een erf en getimmerte. Nog in hetzelfde jaar werd de koop overgedaan aan Isaacq Francen, van beroep schoenlapper. Uit de prijs die betaald werd, fl. 433.-.- kunnen we opmaken dat het, in de akte genoemde ‘getimmerte’, geen woonhuis was, eerder een loods of een schuur. Dit hoeft ons niet te verwonderen want, na de aanleg van het eerste gedeelte van de stadsuitleg, begonnen in 1614, bleven in de Jordaan nog veel erven onbebouwd of werden de opstallen die er al stonden langs de voormalige poldersloten en- paden (voorlopig) gehandhaafd.

In 1656, schoenlapper Isaacq Fransz (Francen) was kennelijk overleden, werd het perceel in de Boomstraat door zijn erven verkocht. Het werd nu omschreven als ‘huis en erf’ en verkocht aan Grietje Laurens, weduwe van de schoolmeester Evert Hendricksz. Gezien de prijs van fl 950.- kan het ‘huis’ niet veel bijzonders zijn geweest. Dat zal dan ook de reden zijn geweest dat Grietje Laurens een geheel nieuw pand heeft laten bouwen. Dit blijkt uit de ‘aanslagregisters’ (Verpondingskohieren van nieuwe gebouwen) betreffende Wijk 49 over de jaren 1654- 1669 waar de aanslag voor Boomstraat 61 (oud nummer 63) met 13 ponden, 2 schellingen en 8 penningen verhoogd werd.

Wil Abels tijdens de restauratie van de steen.

Een gevelsteen (formaat: 70x 55cm) met een gekroonde zespuntige ster en 1663, het bouwjaar, werd in het nieuwe pand aangebracht. De wijze waarop het jaartal is ingehakt, is uniek voor de periode waarin de steen gemaakt is. Het is opmerkelijk dat in vrijwel geen van de latere koop/ verkoopakten de gevelsteen genoemd wordt als huisnaam. In een kwijtschelding van 31 juli 1665 wordt wel gesproken van de verkoop van een ander huis en erf in de Boomstraat, naast ‘De Gekroonde Star’.

Het pand dat Grietje Laurens heeft laten bouwen zal de trapgevel zijn geweest die in de Voorlopige Monumentenlijst (1928) op pag. 169 nog als fragment van 17e eeuwse trapgevel wordt omschreven. Waarschijnlijk was de steen dik overschilderd want het jaartal wordt niet genoemd. Ook Suasso (1875) en de Noord- Hollandsche Oudheden (VIe stuk, 1903, pag. 15) geven geen jaartal. Alings heeft de steen over het hoofd gezien, hij noemt in de Boomstraat alleen de steen ‘In de Solderschuydt’ op nr. 26.

Het huidige pand is ook een trapgevel maar dan van het Van Houten- type uit plm. 1930, vlak gemetseld met drie even hoge verdiepingen. Tot zomer 2011 zat de gevelsteen pal boven de puilijst en ontbrak een stuk aan de onderzijde. Bij een restauratie in dat jaar door Wil Abels, in opdracht van Woonstichting De Key werd de gevelsteen op verzoek van de VVAG 45 cm hoger geplaatst en kon het ontbrekende deel aangeheeld worden.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg