Gevelsteen met een moriaan en twee zwanen

Bethaniënstraat 9, Amsterdam

Een 18e- eeuwse gevelsteen (formaat: 60x 100cm) met een zogeheten ‘moriaanskop’, met aan weerszijden twee zwanen. De steen heeft een wat merkwaardige vorm omdat hij oorspronkelijk uit het pand naast gelegen pand nr. 7 kwam. Daar paste hij precies tussen de twee vensters van de eerste verdieping. In 1945 werd het oorspronkelijke pand nr.7 gesloopt. De gevelsteen werd gelukkig gered en kreeg jaren later een plekje in het buurpand. De gevelsteen werd in 1965 in de nieuwbouw van nr. 9 aangebracht.

Bethaniënstraat 7. Foto uit juni 1930, gemaakt door C.F. Jansen (1895- 1961). © Stadsarchief Amsterdam

Naast de zwanen staat: ACT.8 en V.37:38, ofwel Handelingen 8, vers 37 en 38 uit de Christelijke Bijbel. Het Bijbelboek Handelingen (voluit Handelingen van de apostelen) is het vijfde boek van het Nieuwe Testament. Het is geschreven door de apostel Lucas als het vervolg op zijn evangelie en beschrijft het begin en de groei van de vroege christelijke kerk.

Handelingen 8 is het Bijbelse verhaal over ‘de doop van een kamerling’. Volgens dit verhaal ontmoet een Ethiopische ‘kamerling’, een hoge schatbewaarder van de Ethiopische koningin Candacé, tijdens een reis van Jeruzalem naar Ethiopië (toen Morenland geheten) de apostel Philippus, die hem over Jezus vertelt.

Een engel had Filippus naar de weg van Jeruzalem naar Gaza gestuurd en daar reed de kamerling op een wagen. Deze man had de God van Israël in Jeruzalem aanbeden en las onderweg in het bijbelboek Jesaja. Filippus vroeg of de man begreep wat hij las. De kamerling vroeg om hulp en Filippus legde uit dat de tekst over Jezus ging. De man geloofde en vroeg of hij gedoopt mocht worden. Nadat ze bij een water gestopt waren, doopte Filippus hem direct.

Bethaniënstraat 7, gedemonteerde gevelsteen met een moor en zwanen.
Foto uit 1956 van C.P. Schaap. © Stadsarchief Amsterdam

Er is helaas niets bekend over het hoe en waarom van deze steen. Ook de twee zwanen zijn niet te duiden. Het doopverhaal van de kamering is vaak verbeeld, onder meer door Rembrandt in 1626, en genoot ongekende populariteit in de Noordelijke Nederlanden gedurende de vroege 17e eeuw. Als in de Republiek iemand van Afrikaanse afkomst werd gedoopt, was het verhaal van de kamerling vaak de dooptekst.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist