Gevelbord met een bediende brandspuit

Bergstraat 8, Amsterdam

Het houten gevelbord is tussen 1940 en 1950 door de toenmalige eigenaar van het pand aangebracht. Het houtsnijwerk is uitgevoerd in 18e-eeuwse stijl en stelt de bediening van een 17e-eeuwse brandspuit in een stadsomgeving voor. De afgebeelde brandspuit was een revolutionaire uitvinding van Jan van der Heijden (1636- 1721).

Jan en zijn broer Nicolaas ontwikkelden in 1672 de eerste brandslang. Jan experimenteerde vervolgens jarenlang met verschillende pompen en spuiten. In 1677 kreeg hij octrooi op een brandspuit die onafgebroken water kon geven. In 1679 kocht hij een perceel in de Koestraat en bouwde daar een woning en een brandspuitenfabriek op.

Van der Heijden was een multi- talent. Zo maakte hij ook indrukwekkende schilderijen met stadsgezichten en ontwierp hij in 1669 een betere straatverlichting voor de stad. Er zijn tijdens zijn leven 1.800 lantaarns geplaatst.

De voorstelling op het gevelbord. 

Een soortgelijke brandspuit, zoals te zien is op het gevelbord. © Nationaal Brandweermuseum, Hellevoetsluis

Het reliëf heeft te maken met de brandweer die vanaf de medio 18e eeuw in de Bergstraat op no.12 gevestigd was en bij brand met paarden en karren door de grote staldeuren uitrukte. Het pand no. 12 was hoog genoeg om de natte brandslangen van hennep te kunnen laten drogen. De brandweerlieden die op no. 12 werkten, hadden hun slaapplek op no. 8.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Frank Lucas