Een 17e- eeuwse gevelsteen (formaat: 45x 50cm) met een bijzonder mooi uitgehakte bok. De bok heeft de lange sik en ruige beharing die typisch zijn voor de Nederlandse landgeit, een oud geitenras. Er waren in de stad meerdere gevelstenen met een bok; ze zaten bijvoorbeeld in de gevels van leerlooierijen. Nederlandse landgeiten staan veelvuldig afgebeeld op schilderijen uit de 16e en 17e eeuw. De landgeit was in de 20e eeuw bijna uitgestorven maar dat is door middel van een speciaal fokprogramma voorkomen. Ze zijn nu nog bijvoorbeeld te zien op het buitenterrein van Het Nederlands Vestingmuseum in Naarden.

De ons tot nu toe vroegst bekende kwijtschelding dateert van 13 december 1746, wanneer de Erven van Jacob van Zee een huis en erf aan de Barndesteeg (NZ), tussen Nieuwmarkt en Oudezijds Achterburgwal, verkopen met ‘De Groene Bok in de gevel’. Hieruit blijkt dat de steen al van voor die datum dateert.

Waarom de gevelsteen deze voorstelling heeft, is onbekend. Misschien heette de opdrachtgever ‘Bok’ en was ‘groen’ toegevoegd om onderscheid te maken met een andere gevelsteen in de buurt met een bok. De toevoeging ‘groen’ kon ook de betekenis van nieuw of jong hebben. Door het onderschrift blijkt in elk geval dat gevelstenen in de 17e en 18e eeuw vaak gekleurd waren.

___________________________

Tekst: Onno Boers en Pancras van der Vlist