Gevelsteen met een VAAS en gevelsteen met een bok

Amstel 284, Amsterdam

De eerste en enige keer dat we de huisnaam ‘de Bloempot’ in een koop/ verkoopakte tegen komen is in 1728, als de erven van Willem Harmensz Muller het pand verkopen. De omschrijving luidt: ‘een huis en erf in de Elandsstraat, zuidzijde, waar ‘de Bloempot’ in de gevel staat, met 5 achterhuizen en erven, tussen Prinsengracht en Hazenstraat’. Willem Hermansz Muller, brandewijnbrander en later destillateur van beroep, was al eigenaar van de helft van het bezit, toen hij in 1662 de andere helft kocht. De verkopers waren gemachtigden van Jacques Liscornet, een Danziger historie- en landschapsschilder.

Nieuwe eigenaar in 1728 wordt, voor een bedrag van fl. 6500.- contant, de meestertimmerman Adriaan de Mol, wonend op de Nieuwezijds Voorburgwal. Kennelijk was het voor hem een beleggingspand. De oude gevelsteen ‘de Bloempot’ zal wellicht bij een verbouwing in 1769 vervangen zijn door de, van dat jaartal voorziene steen (formaat: 50x 40 cm) met een vaas met bloemen, welke in de top onder het zolderraam van de, omstreeks 1930 afgebroken, eenvoudige klokgevel Elandsstraat 71 zat.

Elandsstraat 71- 83. Foto van onbekende maker uit ca. 1922. De paarse stip geeft het pand met de gevelsteen aan. © Stadsarchief Amsterdam

De natuurstenen onderdelen van de klokgevel werden in 1938 hergebruikt bij de bouw van Prinsengracht 274, een z.g. Van Houtenpand, op de hoek van de Elandsstraat. Waarom de gevelsteen hier niet herplaatst werd, zal wel een raadsel blijven.

In 1963 was de gevelsteen in het bezit van architect Y. Kok, getuige een notitie op een foto in de collectie van de VVAG en in 1968, bij de restauratie van Amstel 284 kreeg de gevelsteen een plek boven de puilijst.

Bij de rechterbovenhoek is het merk met de steenhaak aangebracht. Het was een idee van Wim Timp, medewerker van Bureau Monumentenzorg, om aan te duiden dat de gevelsteen van elders afkomstig is.

De steen met de bok.

In de zijgevel van het pand Amstel 284, aan de Prinsengracht, zit ook nog een andere gevelsteen. Deze steen (formaat: 38x 47cm) toont een bok met een lange sik. Gezien de ruige beharing zou het een landgeit kunnen voorstellen. De steen is uit de tweede helft van de 17e eeuw. Er waren in de stad veel gevelstenen met bokken. Ze zaten vaak in de gevels van leerlooierijen.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg