In het voorjaar van 2003 werd in de voorhal van Amstel 198, duidelijk zichtbaar vanaf de openbare weg, de sluitsteen van bierbrouwerij ‘De 3 Roskammen’ ingemetseld. Deze plek werd gekozen omdat in de buitengevel van de vroeg 20e- eeuwse panden die nu op de plaats van de brouwerij staan, geen plaats was om dit historische ‘brok’ in te metselen.

De Amstel. gezien van ingang Amstelstraat naar het Diaconieweeshuis. Links dragen twee personen een bierton naar een poortje
met daarboven de sluitsteen. Tekening uit 1818 van Gerrit Lamberts (1776- 1850). © Stadsarchief Amsterdam

De biervaten van de verschillende brouwerijen, herkenbaar aan de ingebrande merken van de brouwerijen, moesten als ze leeg waren weer retour naar de respectievelijke brouwerijen en mochten niet voor andere doeleinden gebruikt worden.

Op 18 oktober 1718 kreeg de vrouw van Jan Jilles Valjant in de Passeerdersstraat een boete van 30 gulden omdat ze een vat van De 3 Roskammen gebruikte om putwater in op te slaan en een tapper op de Geldersekade werd in 1719 beboet omdat hij een ‘Rotterdams’ vat rood had geschilderd en als pisvat voor zijn klanten gebruikte. In 1766 nam de schatrijke bankier en ‘Baron des Russischen Rijks’ Theodorus de Smet, De 3 Roskammen over voor fl. 160.000.- als cadeautje voor zijn dochter Hermina. Zij was getrouwd met Franc van der Goes die twee jaar later directeur werd.

Het bier van De 3 Roskammen stond bekend om de zeer goede kwaliteit en werd veel naar de Oost geëxporteerd. In Batavia gold het ‘drieroskammenbier’ als norm waaraan de andere daar aangevoerde bieren moesten voldoen.

Schutterskaart uit 1737. De paarse stip geeft de locatie van ‘de 3 Roskammen’ aan.
© Stadsarchief Amsterdam

Op het eind van de 19e- eeuw was het gedaan met de brouwerij en in 1900 werd, achter een nieuwe gevel naar ontwerp van architect M. Ligthart, in de gebouwen de Koninklijke Lood- en Zinkpletterij v/h Hamburger gevestigd. In het decoratieve beeldhouwwerk van de onderpui zijn, als herinnering aan de jarenlange brouwerij- activiteit, hopranken en -bladeren verwerkt.

De oude sluitsteen van de ingangspoort, een brok zandsteen van 52x 53cm en 30cm dik, en bijna 200 kilo zwaar, werd opgenomen in de collectie van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap en verdween in het kelderdepot van het Rijksmuseum.

In maart 2000, toen bekend werd dat woningcorporatie Het Oosten de zogenaamde Amsteldriehoek (het gebied tussen Amstel, Amstelstraat en Wagenstraat, waar ‘De 3 Roskammen’ een groot deel van innam) onderhanden zou nemen, heeft de VVAG het plan geopperd om de oude sluitsteen terug te laten keren naar de Amstel. Het KOG heeft de steen in bruikleen gegeven en goede samenwerking tussen Het Oosten, architectenbureau Rappange, de firma Kneppers en de VVAG heeft een mooi resultaat opgeleverd en weer een stuk historie zichtbaar gemaakt.

___________________________

Tekst: Onno Boers
Huisonderzoek: Hans Brandenburg